Een kerststal vol zwemvesten
“In de zomer van 2013 was ik voor vakantie op Lesbos. Overal op strandjes lagen zwemvesten van bootvluchtelingen,” herinnert Pieter Snel zich. “Soms waren het hele stapels. Je kon je voorstellen wat hier was gebeurd. Middenop het eiland was het kamp Moria ingericht en overal waar we kwamen, waren vluchtelingen onderweg. Op de grote parkeerplaats in het dorp waar we verbleven, vond je altijd groepen vluchtelingen in afwachting van vervoer naar een opvangplek. In de winkels van het dorp werd dagelijks gewerkt aan levensmiddelenpakketten voor de mensen. Als we wat wilden bijdragen, graag. Ik keek met bewondering naar hoe het dorp waar wij verbleven omging met de vluchtelingenstroom.”
Dat najaar werd overal in kerststallen de vluchtelingenproblematiek een thema. “Het viel me op hoe we probeerden te begrijpen wat er allemaal gebeurde. Dat deden we zelfs met kerststallen. Ik heb met mijn leerlingen naar verschillende van die kerststallen gekeken. In sommige werd het kind uit protest uit de kribbe weggelaten. In andere waren vluchtelingen de wijzen. In weer andere was iedereen uit de kerststal in een boot gezet. In nog weer andere droeg iedereen een zwemvest. In nog andere liep de kerststal vol uiteenlopende mensen en was het een enorm geruzie.”
Hoewel lang niet al zijn leerlingen (toen werkzaam in vo) christelijk en kerkelijk waren, zei het hen wel iets dat de kerststal een politieke plek werd.
“Ik merkte bij veel leerlingen onwennigheid. Het was toch een beetje schoppen tegen heilige huisjes voor ze, zoals de kerststal werd ingezet. En natuurlijk was er in de media ook fel verzet. Mensen die op hun achterste benen stonden. Die het heiligschennis vonden, als je de kerststal, zo vonden zij, zo naar beneden haalde met allerlei actuele toespelingen. Ik denk dat het juist de nabijheid en de mensgerichtheid van een religie als het christelijk geloof laat zien, als je zo kunt verbeelden wat er in de wereld gebeurt en kunt nadenken over hoe je je ertoe kunt verhouden.”
Het kijken naar die bijzondere kerststallen leverde betrokken gesprekken in de klas op over wat zulk nieuws oproept, over hoe kunst je anders kan laten kijken en over wat heilig en is.
“Het loont de moeite eens online terug te kijken naar hoe kunstenaars en actievoerders wat er in de wereld gebeurt in de kerststal plaatsten. Kijk de weken van advent ook eens met leerlingen naar prikkelende kunst zoals Banksy’s Scar of Betlehem die het kerstverhaal opschudt om je bewust te maken van je perspectief.”
Kijk bijvoorbeeld eens naar deze kerststallen die aanzetten tot nadenken.
2015
Vluchteling vervangt Jezus in kerststal
https://www.nu.nl/5311/video/vluchteling-vervangt-jezus-in-kerststal.html
2016
Kerststal Vaticaan in teken van vluchtelingen
https://www.rtl.nl/buitenland/artikel/293791/kerststal-vaticaan-teken-van-vluchtelingen
2017
Italianen massaal boos over immigratiekerststal
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/italianen-massaal-boos-over-immigratiekerststal~b7d43fee5/
2018
Geen vluchtelingen helpen, zet dan ook geen kerststal, zegt Italiaanse priester https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/geen-vluchtelingen-helpen-zet-dan-ook-geen-kerststal-zegt-italiaanse-priester
2019
Een opzienbarende kerststal in de VS vraagt aandacht voor vluchtelingenproblematiek
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/een-opzienbarende-kerststal-in-de-vs-vraagt-aandacht-voor-vluchtelingenproblematiek~b493079c/
Veel belangstelling voor kunstwerk Banksy in Bethlehem: ‘Heel bijzonder’
https://nos.nl/artikel/2315828-veel-belangstelling-voor-kunstwerk-banksy-in-bethlehem-heel-bijzonder
2023
Aartsbisschop in de VS boos over de politieke inhoud van een lege kribbe
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/aartsbisschop-in-de-vs-boos-over-de-politieke-inhoud-van-een-lege-kribbe~b6c46bd4/
2024
Baby Jezus met twee moeders. Kun je een kerststal gebruiken voor … https://share.google/zT6a25I2E3F4MXg6S,
2025
Aartsbisschop in de VS boos over de politieke inhoud van een lege kribbe
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/aartsbisschop-in-de-vs-boos-over-de-politieke-inhoud-van-een-lege-kribbe~b6c46bd4/
Lees ook:
Trouw | Het kerstverhaal laat ons zien dat niets onmogelijk is
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/het-kerstverhaal-laat-ons-zien-dat-niets-onmogelijk-is~b33052a4/
Trouw | De kerststal als politiek statement: mag dat wel?
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/de-kerststal-als-politiek-statement-mag-dat-wel~b0d7d485/
NPO Kennis | Waar komt de kerststal vandaan? https://npokennis.nl/video/339/waar-komt-de-kerststal-vandaan
Pieter Snel is lerarenopleider levensbeschouwing bij een pabo en voorzitter van de VDLG
beeld: Pixabay (bewerkt)