Redactioneel
Nieuwe religiositeit
We weten inmiddels dat secularisering niet begrepen moet worden als een rechte, eendimensionale lijn richting de bodem. Ja, er sluiten nog dagelijks kerken en het aantal mensen dat in Nederland aangesloten is bij een kerk neemt gestaag af.
Tegelijkertijd is er onder generatie Z en alfa een opvallende belangstelling voor traditie en behoudende waarden. In een wereld waarin alles draait om het individu, waarin je veroordeeld bent tot vrijheid en leeft in je eigen geconstrueerde universum, zoeken steeds meer jongeren naar houvast.
Maar die zoektocht verloopt anders dan vroeger. Jongeren kloppen in deze wereld niet aan bij de pastoor of de dominee als ze vragen hebben over het leven. Nee, ze laten zich eerder inspireren door influencers of volgen een traject in lifecoaching. Opmerkelijk genoeg winnen traditionele kerken juist via die routes aan terrein.
In het eerste artikel van deze Narthex, ‘Religie is niet verdwenen, ze is vloeibaar geworden’, beschrijft promovenda Jedidja van Boven hoe religieuze taal terugkeert in lifecoaching. Jongeren komen via TikTok-filmpjes in aanraking met traditionele religies, en niet zelden leidt dat tot daadwerkelijke bekering.
Voor veel kerkelijke mensen is dat een hoopvolle ontwikkeling. Maar wat is hoop eigenlijk? Gijs van Gaans verkent die vraag in dit nummer vanuit een boeddhistisch perspectief, in gesprek met socioloog en historicus Bjorn Wansink.
Met de oplevende interesse voor religie onder jongeren wordt ook de relevantie van ons vak opnieuw zichtbaar. Hoogleraar Gerdien Bertram-Troost laat in dit nummer zien dat jongeren te maken hebben met grote onzekerheden. Vragen als: ‘Wie ben ik?’ en ‘Waar hoor ik bij?’, worden niet langer vanzelfsprekend ingekleurd door een religieuze traditie. In een chaos van ontelbare identiteiten moeten jongeren zichzelf leren bepalen.
Juist daarom is levensbeschouwelijk onderwijs volgens Bertram-Troost cruciaal. Niet alleen in het primair en voortgezet onderwijs, maar ook in het hoger onderwijs. Voor de Vrije Universiteit onderzocht ze het zingevingsaanbod voor studenten.
Antwoorden op levensvragen vinden jongeren niet alleen bij influencers en lifecoaching, maar ook bij AI. Voor elke vraag direct een passend antwoord. Wat doet dat met de psyche en de levensbeschouwelijke ontwikkeling van een mens? Oskar Kroes verkent die vraag in zijn artikel “Wat maakt ons menselijk?”.
De leerling van nu zoekt, net als eerdere generaties, antwoorden op vragen over identiteit en zin. Wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon. Maar de wegen ernaartoe en de antwoorden, zijn anders dan die van hun ouders.
Wie vandaag voor een klas met generatie Z en alfa-jongeren staat, kan dat maar beter beseffen. Alleen dan kunnen we hen, te midden van de internetchaos, helpen los te komen van algoritmes, maar ook helpen bij het vinden van een zachte landing.
Ik wens u veel leesplezier.
Gemme Burger, hoofdredacteur Narthex
In Narthex 2026.1 doen we ook een oproep om mee te doen met onze webrubriek De lespraktijk van... Hieronder vind je de voorbeelden van gesprekken die we in dat artikel noemen.