De familiemusical Franciscus

Op 4 oktober, de feestdag van de heilige Franciscus van Assisi, ging de familiemusical Franciscus in première in theater de parade in Den Bosch. De zaal was al snel uitverkocht: verschillende parochies rukten uit en ook bekende rooms-katholieke geestelijken vulden de zaal, waaronder bisschop De Korte van bisdom Den Bosch. Het initiatief om een musical over Franciscus te starten, is afkomstig van broeder Theo van Adrichem, minister-provinciaal van de minderbroeders Franciscanen in de Lage Landen. Broeders van het stadsklooster San Damiano van Den Bosch die duidelijk opvallen door hun bruine pij, waren in grote getale aanwezig in het theater.

Wie op dierendag een romantische scene van de heilige Franciscus tussen de vogels en konijnen had verwacht, was tijdens deze musical aan het verkeerde adres. Terwijl menigeen zich in de afgelopen jaren te pas en te onpas geconfronteerd wist met het Zonnelied van Franciscus van Assisi – zeker omdat paus Franciscus de encycliek Laudato si’ (2015) met het Zonnelied aanvangt – krijgt in de musical juist diverse andere aspecten uit het leven van Franciscus te zien.

Thema’s die tijdens het eerste deel van de musical domineren zijn verwijdering, bekering en boetedoening. Hiermee krijgen we een weinig romantisch beeld van Franciscus. We zien hoe Franciscus er in rijkdom op los feest en hoe hij na zijn ervaringen als strijder in de oorlog in Perugia er toe komt om geestelijke te worden. Zijn vader kleineert hem overigens om verschillende keuzes in zijn leven. De ervaringen, ontberingen en geweld in de oorlog, vormen een kantelpunt voor Franciscus. Franciscus heeft berouw van wat hij heeft gedaan. Regelmatig klinkt er aan het begin van de musical een diepe donkere stem door de zaal – de stem van God. Deze roept Franciscus op om hem te dienen en dat besluit hij te doen. Voor hem is die keuze een vorm van boetedoening. En aan allen die zijn voorbeeld willen navolgen, benadrukt hij ook dat zij boete moeten doen. We zien zo ook het sacrament van de biecht prominent worden op het podium.

Een ander centraal thema dat wordt uitgelicht in de musical, is vrede. Verlevendigd met Midden-Oosterse klanken en Arabisch teksten, wordt in één van de scenes een interessant gegeven uit het leven van Franciscus uitgelicht: zijn bezoek aan de sultan van Egypte tijdens de vijfde kruistocht dat tot doel diende om vrede te stichten. Veel meer dan een enkele zin over vrede van Christus houdt die conversatie niet in, maar de musical probeert vooral te verduidelijken dat de ‘kleine arme’ met zijn verschijning en zijn houding van vrede en nederigheid een inspiratie vormde voor vele mensen. Veel woorden had hij daar niet voor nodig.

De musical projecteert diverse keren het beeld van Christus aan het kruis en laat dat een inspiratie zijn voor Franciscus’ zorg voor zieke mensen. In de liedteksten horen we over de ervaring van lijden aan het lichaam, vermoedelijk een verwijzing naar de stigmata die Franciscus ontvangen zou hebben. Op deze en vele andere manieren verweeft de musical hagiografische hoogtepunten uit het leven van Franciscus met het Evangelie, de sacramenten en kerkelijke structuren. Regelmatig komt de bisschoppelijke zetel op het podium te staan en wordt het duidelijk dat Franciscus steun kon vinden bij de toenmalige paus. Ook krijgt hij hulp met het formuleren van de orderegels.
De musical richt zich daarmee toch op een tamelijk specifiek publiek: mensen die kennis hebben van het rooms-katholicisme en er niet vies van zijn dat in een musical over het leven van Franciscus zowel Christus als de rooms-katholieke kerk een zeer dominante rol krijgen. Aan het einde van de musical geeft een broeder ook ‘vrede en alle goeds’ aan de bezoekers mee.

Voor een familiemusical had de musical er juist baat bij gehad wanneer naast een tamelijk spannende scene over de wolf en de kerststal met dieren waarbij de dieren niet verbeeld werden, er met geprojecteerd beeld meer met dieren en planten was gewerkt. Hoewel dat ook maar één beeld is van Franciscus, is dat wel hoe mensen hem buiten de katholieke kerk (her)kennen.

Wil je de musical bekijken, dat kan de komende maanden op diverse plekken in Nederland: Franciscus

Deborah de Koning

beeld (ter illustratie): Mateus Andre via Magnific