Blog: Buitenkant

‘U bent niet altijd vrolijk, maar wel vriendelijk,’ zei een leerling tegen me. Die opmerking is me bijgebleven. Ik had zelf vaak gedacht dat mijn leerlingen vooral zouden merken hoe gespannen ik soms ben. Deze leerling merkte blijkbaar ook iets anders.

Nog voordat de les begint, voel ik de spanning soms al in mijn middenrif. Vooral bij die ene vierde klas havo. Ik ken de leerlingen, ik heb mijn les voorbereid en ik weet wat ik van ze wil. Toch ben ik vóór de deur opengaat soms al bezig met de vraag hoe vaak ik vandaag zal moeten zeggen dat ik mijn zin graag wil afmaken. Ik wil vriendelijk zijn als ik dat zeg.

Intussen voel ik mijn adem hoger zitten en hoor ik mijn stem korter worden. Soms ben ik in mijn hoofd nog bezig om die eerste onderbreking vriendelijk op te vangen, terwijl de derde alweer komt. Vriendelijkheid is voor mij op zo’n moment ook heel concreet. Even ademhalen. Iemand bij zijn naam noemen. Zeggen wat ik nodig heb en hem daarna weer gewoon bij de les betrekken.

Op een dag waarop ik met die spanning naar school ging, gaf ik drie lessen. Twee aan 5 vwo, één aan 4 havo. Ze gingen alle drie verrassend goed. Er was wat rumoer. Meer viel er eigenlijk niet over te zeggen. Ik had me van tevoren allerlei problemen voorgesteld die vervolgens nooit hebben plaatsgevonden. Een herkenbaar patroon waar ik soms wel om moet gniffelen. Hardleersheid is ook een deugd en me zorgen maken over dingen in de toekomst doe ik al mijn hele leven.

Wat ik die dagen ook meeneem naar school, zijn vragen waar ik zelf graag langer bij stilsta. Bij Sara en Hagar bijvoorbeeld. Twee vrouwen met een op zijn zachtst gezegd gespannen verhouding. In 4 havo gingen de leerlingen aan het werk. Onder de opdrachten lag een vraag die me ook buiten het verhaal bezighoudt. Wie krijgt de toekomst waarop zij hoopt, en wie draagt de gevolgen? In het groot kun je dan denken aan klimaatontkenning. In het klein: waar kan ik mee wegkomen zonder dat de bal terugkaatst? Zodra je het verhaal vanuit Hagar probeert te lezen, krijgt Sara’s verlangen een andere betekenis. Hagar heeft zelf ook een toekomst om over na te denken. Hoeveel ruimte krijgt zij om die vorm te geven?

Bij het offer van Isaak wilde ik een ander gesprek openen. Ik legde verschillende lezingen naast elkaar en vroeg me af welke stem je geloofwaardig vindt: de stem van God, Abraham, Sara of Isaak? Zelf blijf ik haken bij Isaak. Wie naar Abraham luistert, hoort een verhaal over vertrouwen en gehoorzaamheid. Wie zich afvraagt wat Isaak onderweg heeft meegekregen, leest dezelfde woorden anders. Ik vind het mooi dat je bij levensbeschouwing zo lang bij een verhaal mag blijven dat je merkt wie je bij de eerste lezing nauwelijks hebt opgemerkt.

Op een avond schreef ik in mijn dagboek over die vierde klas: ‘Ik geef om hen.’ En meteen daarna vroeg ik me af hoe ik in hemelsnaam consequent moest ingrijpen als het me zoveel energie kostte. Ik herken mezelf in allebei: ik geef om de leerlingen en wil graag consequent zijn. Juist omdat ik om mijn leerlingen geef, wil ik dat ook degene die zacht praat een gedachte kan afmaken. En soms moet ik daarvoor de leerling die er doorheen praat onderbreken, terwijl ik de spanning nog in mijn lijf voel.

Voor een les over angst gebaseerd op Kierkegaards ‘Angst en beven’ had ik vier keuzes op papier gezet: niet doen, uitstellen, doen met angst en gewoon doen. Ik wilde mijn leerlingen laten onderzoeken hoeveel zeggenschap je je angst geeft. Inmiddels lees ik die vier keuzes ook voor mezelf als docent. Vaak ga ik met spanning het lokaal in en merk ik pas bij de bel dat ik een tijdlang helemaal verdiept was in wat we aan het doen waren. De angst is vaak een slechte raadgever.

Ik denk nog geregeld aan die opmerking van mijn leerling: ‘U bent niet altijd vrolijk, maar wel altijd vriendelijk.’ Ik voel van binnen hoe hard ik soms moet werken om vriendelijk te blijven. Die leerling had aan de buitenkant blijkbaar al iets gezien van wat ik probeerde.

Geestelijk verzorger Karin Seijdell studeerde afgelopen zomer af aan de lerarenopleiding. Ze is ook werkzaam als leraar levensbeschouwing. Op LinkedIn en op de VDLG website schrijft ze regelmatig over haar ervaringen voor de klas.