Vier het vieren!

De maand december is traditioneel gezien een maand van rituelen en feesten. Dit jaar vallen niet alleen Sint Nicolaas en Kerstmis in deze maand, maar ook het joodse Chanoeka-feest en het hindoestaanse festival Pancha Ganapati. Het is weer ‘Worldwide Candle Lighting’ op 14 december; op 20 december vieren de Verenigde Naties de ‘International Human Solidarity Day’ om mensen te herinneren aan de belangrijke rol die solidariteit speelt bij het verwezenlijken van alle internationale overeenkomsten en programma’s. Het einde van het jaar en het nieuwe begin van 2026 is ook omgeven van vele rituele momenten en gebruiken.

Rituelen zijn belangrijk, en daarom hebben verschillende mensen in dit nummer van Narthex daarop gereflecteerd. Zelf bega ik de hoofdredactionele hoofdzonde om zelf het openingsartikel te schrijven. Het onderwerp houdt mij dat mij al lang bezig; ik leerde er veel over tijdens mijn verblijven in benedictijner kloosters, zweethutceremonies van het Lakota-volk, het organiseren van Allerzielenfestivals en het voorgaan in diensten van de Dominicusgemeente. De rituele ruimte openen is ruimte geven aan de ziel, de ervaring van diepe verbondenheid tussen mensen met elkaar en met alle natuurlijke bronnen waarmee ons leven verbonden is. Hoe je in de klas daarmee aan de slag kunt, vertelt Juna Hein in het tweede artikel. Dat is tegelijk een voorproefje van het tweede inspiratieboek dat LERVO presenteert tijdens de VDLG-studiedag op 10 maart. Zet dat ritueel ook vast in je agenda.

Rituelen hebben te maken met tijd en met de onderbreking van onze ‘prestatiefascinatie’. Ook als docent godsdienst en levensbeschouwing heb je het nodig om die onderbreking vorm te geven. Het telkens terugkerende ritueel dat we kerstvakantie noemen, mogen we ook zien als uitnodiging om even stil te worden. Om te kunnen ervaren hoe we gedragen worden, zoals Birgit Jaarsma schrijft naar aanleiding van haar onderzoek. In de drukte van alledag ben jij de maker, de doener. Daardoor is het moeilijker om bewust te ervaren hoe je gedragen wordt door anderen om je heen, als onderdeel van een geheel, een gemeenschap. Misschien heb je zelf kleine rituelen om jezelf te onderbreken tijdens een werkdag, en even je dankbaarheid, je
wanhoop en je liefde te voelen.

Juist door dit zelf te doen kun je het ook leren aan je leerlingen, door je eigen wijsheid te delen in openheid en met nieuwsgierigheid naar de betekenis die dit voor hen kan hebben. Op 7 november, vlak voor het afronden van deze Narthex, was de jaarlijkse bijeenkomst voor docenten GL in Groningen gewijd aan interlevensbeschouwelijk vieren. Geweldig dat Janne Nouta deze traditie, die Han Bakker jarenlang droeg, ook voortzet. Op zo’n bijeenkomst merk je hoe belangrijk het is om daar samen met collega’s over na te denken en
creatief te worden.

Dank aan iedereen die er dit jaar voor heeft gezorgd dat we dit mooie tijdschrift kunnen maken!

Marcel Elsenaar, hoofdredacteur